بررسی وضعیت تولید مثلی گله بر اساس شاخص های DHI

بررسی وضعیت تولید مثلی گله بر اساس شاخص های  DHI

در بررسی وضعیت تولید مثلی بایستی رکوردهای تولید مثلی ثبت و براساس سوالاتی شفاف مورد ارزیابی قرار گیرند. بررسی نرخ آبستنی ۲۱ روزه ی یک گله بهترین ابزار در بررسی عملکرد کلی یک گله است .

در بررسی نرخ آبستنی و میزان تلقیح بایستی حتی تغییرات جزیی را در نظر گرفت و بایستی جانب احتیاط را در بررسی این موارد در گروه هایی کوچک ( حدود ۵۰۰ راس گاو ) داشت .

در بررسی عملکرد تولید مثلی گله بایستی اهداف واقع بینانه داشت و باید توجه داشت که پارامتر های سنتی بررسی عملکرد تولید مثلی مثل فاصله گوساله زایی , متوسط روزهای باز گله و تعداد تلقیح به ازای هر آبستنی دقت زیادی در انعکاس وضعیت تولید مثل ندارند .

داشتن گاو آبستن از لحاظ اقتصادی حایز اهمیت است از این رو هدف اصلی مدیریت تولید مثل یک گله حفظ یک شرایط پایدار برای رسیدن به سود کافی است که با داشتن تعداد کافی گاو آبستن در گله حاصل می شود . بنابراین تلاشها در جهت آبستن کردن مجدد گاوها در بهترین زمان پس از زایش آنها است .

به طور کلی هدف از ارزیابی رکوردها بررسی وضعیت کنونی گله است تا بتوانیم تصمیم بگیریم که آیا نیاز به کار مدیریتی خاصی داریم و یا این که اثر تداخلی یک عامل را بررسی کنیم . بررسی رکوردهای گله به تنهایی منجر به این تفسیر که عملکرد گله خوب یا بد است، می شود .ارزیابی منطقی رکوردها سبب آشکار سازی فرضیه هایی می شود که راه را برای بررسی های دقیق تر باز می کند که در نهایت بر این اساس می توان تصمیم های مدیریتی مناسب تری گرفت .

برعکس , با استفاده از شاخص های ضعیف ارزیابی , تفاسیر غیر معتبر , عدم رکورد گیری مناسب در خوش بینانه ترین حالت سبب انجام فعالیتهای غیر ضروری و تاخیر در انجام فعالیتهای مورد نیاز در گله می شود که هر دو سبب افزایش هزینه ها می شوند .

به منظور بررسی عملکرد تولید مثلی گل , مهمترین سوالات به شرح ذیل است :

 ۱- رکوردهای فعلی چگونه اند ؟

 ۲- آیا اخیراَ تاخیری در گله رخ داده است , در اینصورت وضعیت بهتر شده یا بدتر  ؟

۳- آیا تعداد آبستنی ها به حدی است  که اندازه گله را حفظ کند .

۴- آیا بارداری ها در زمانی رخ می دهند که از لحاظ اقتصادی سبب افزایش بهره وری می شوند .

۵- آیا نیاز به انجام فعالیت خاصی است ؟

یک مدیر بایستی هر روز این سوال را از خود بپرسد :

کدام گاو امروز نیاز به توجه دارد ( تلقیح , تزریق , معاینه آبستنی )

در این مقاله به بررسی روش های ارزیابی رکوردهای تولید مثلی خواهیم پرداخت . باید دانست که یک روش معتبر و موثر در ارزیابی یک گله بایستی سطح توانایی آن گله در ایجاد آبستنی را نشان دهد و بایستی  به سرعت و به دقت تغییرات دخیل در موفقیت این فرآیند را نشان دهد .

 میزان حداقلی گاوهای آبستن در یک گله 

نوعاَ , در گله هایی که تعداد گاوها ثابت است تقریباَ ۱۰ درصد از گاوها بایستی هر ماه زایش داشته باشند .

برای حفظ شرایط موجود در گله , تعداد زایش های مورد نیاز در هر ماه از معادله  زیر حاصل  می شود :

  تعداد گاوهای شیرده + گاوهای خشک

فاصله گوساله زایی

 

به طور مثال : اگر گله ای دارای تعداد ۱۰۰ راس گاو  دوشا ( میانگین سالانه ) و ۲۰ راس گاو خشک و فاصله گوساله زایی ۱۳ باشد , تعداد زایش مورد نیاز برای حفظ راندمان تولید مثلی و تولیدی به این صورت محاسبه می شود:

        تعداد زایش  ۱۰  تا  ۹  =   ۲۰  + ۱۰۰

                                                  ۱۳  

هر چند که بایستی تعداد سقط و حذف گاوهای آبستن به این تعداد افزوده شود . چنانچه , درصد سقط جنین پس از تائید آبستنی ۸ درصد و درصد حذف ۲ درصد ( جمعاَ ۱۰ درصد ) باشد  بنابراین ارقام حاصل از معادله بالا بایستی تصحیح شوند :

 ۱۱ =             ۱۰_     ____   

      (۱/۰   –   ۱  ) 

بنابراین تعداد ۱۱ آبستنی در هر ماه ضروری است .

برای رسیدن به این هدف , تعداد تلقیح مورد نیاز به این صورت بدست می آید: تعداآبستنی تقسیم بر میزان آبستنی است .

تعداد آبستنی  = تعداد تلقیح

                                                                                نرخ آبستنی

 چنانچه  , نرخ آبستنی ۳۵ درصد است سپس با توجه به مثال قبلی خواهیم داشت:

۳۱ =             ۱۱_     ____

(۳۵/۰  )

 بنابراین دست کم ۳۱ گاو ( صرف نظر از تلیسه ) بایستی هر ماه تلقیح شوند تا شرایط گله حفظ شود .

 نرخ آبستنی 

شاخص نرخ آبستنی سرعت آبستن شدن گاوهای غیرآبستن را اندازه گیری می کند .

شاخص نرخ آبستنی احتمال آبستن یک گاو غیرآبستن در واحد زمان را نشان می دهد . به دلیل آنکه انتظار می رود که گاو هر ۲۱ روز فحل شود, نرخ آبستنی بر اساس ۲۱ روز محاسبه می شود . به عنوان مثال : در یک گله ۱۰ رأسی از گاوهای غیرآبستن آماده به تلقیح , چند درصد از آنها در سه هفته آینده آبستن می شوند ؟ دراین مورد , محاسبه ما یک تخمین است و نه یک نرخ واقعی , گاو آماده به تلقیح گاوی است که دوره اختیاری پس از زایش را گذرانده است ( مدت زمانی که گاودار عمداَ گاو را تلقیح نمی کند هر چند که گاو فحل شود ) و نبایستی با گاوهایی که تلقیح نشده اند اشتباه گرفته شود .

برای بدست آوردن این تخمین , گاوها بایستی ۲۱  روز در گله  مانده باشند و دارای عملکرد مشخصی در پایان دوره باشند  ( آبستن یا غیر آبستن ).

 بر این اساس , نیازمند دانستن تاریخ زایش گاو و تاریخ آبستنی بعدی گاو هستیم . گرچه نرخ آبستنی را به طور تقریبی می توان با استفاده از نرخ تلقیح ( نرخ تشخیص فحلی × نرخ گیرایی )  بدست آورد . مشکلی که در این زمینه وجود دارد، سخت بودن تعیین دقیق میزان بروز فحلی در گله است .

از سوی دیگر مشخص شده است که نرخ آبستنی با افزایش میزان تشخیص  فحلی افزایش می یابد.  حتی اگر نرخ گیرایی به طور جزیی کاهش یابد( با توجه  به برنامه های سیستمتیک  همزمان سازی فحلی ) .

در مطالعه ای در سال  ۲۰۰۴  , نرخ آبستنی در۷۵  درصد از ۳۴۰۰ گله شیری حدود ۱۶ درصد بود ( شکل ۱ ) . مزارعی که به خوبی  مدیریت  می شوند نرخ آبستنی در کانادا  و بیشتر ایالات  متحده  حدود  ۱۳ درصد است .

چنانچه نرخ آبستنی  کمتر  از ۱۶ درصد  باشد بایستی  عوامل موثر بر آن مورد بررسی قرار گیرند . بنابر این اگر بررسی گله مشخص کند که عملکرد گله نیاز به بهبود دارد و یا نشان دهد که وضعیت  فحلی گله به سمت بدتر شدن است . نیاز به بررسی های بیشتر در گله ضروری است . معاینه گاوها , تجهیزات و آنالیز رکوردها  ضروری است .

  شکل ۱  نرخ آبستنی  ( دوره ۲۱ روزه ) در غرب کانادا 

 علاوه بر این در بررسی و معاینه گاوها, بایستی مشکلات مربوط به  بیماری ها  و عوارض  دوران انتقال  , لنگش و همچنین شاخص های ویژه تولید مثلی مورد نظر قرار گیرند .

   راندمان تلقیح مصنوعی گاوها 

نرخ تلقیح , احتمال تلقیح شدن یک گاو  غیر آبستن ( باز ) طی یک دوره زمانی مشخص می باشد؛ که مشابه با نرخ  آبستنی بر اساس دوره های ۲۱ روزه استاندارد ساز ی می شود .

اغلب این شاخص به صورت نرخ تشخیص فحلی در نظر گرفته می شود. اما در این مورد عامل مورد توجه تلقیح شدن  گاو است . این پارامتر برای موارد تلقیح در زمان مشخص  پس از همزمان سازی  بیشتر استفاده می شود . نرخ تلقیح در کانادا  حدود ۳۳ درصد است . ( شکل ۲ ) . باید توجه داشت که این مبحث  در بسیاری از گله ها جای بهبود و توسعه بسیاری دارد  ( به ویژه در برنامه های کوتاه مدت ).

 توجه به زمان اولین تلقیح واقعی (دوره ی اختیاری پس از زایش  در مقابل  با زمان واقعی )و توجه به اینکه چه گاوی  پس از دوره اختیاری تلقیح شده  است، مفید خواهد بود.

 شکل ۲  نرخ تلقیح  ( دوره ۲۱ روزه ) نرخ تشخیص  فحلی در غرب  کانادا مفید خواهد بود که به عملکرد در اولین تلقیح  توجه کرد

 میزان آبستنی  ( درصد آبستنی ) 

این پارامتر، احتمال آبستن شدن  یک گاو  تلقیح شده را نشان می دهد . بسیار مهم است که ذکر شود که اولین عامل محدود کننده ی عملکرد تولید مثلی  یک گله، بدست آوردن  گاوهایی است که برای بار اول تلقیح  می شوند و سپس بدست آوردن  گاوهای غیرآبستن که دوباره تلقیح می شوند .

نرخ آبستنی در کانادا  در حال حاضر ۳۸ درصد است(شکل ۳).

 شکل ۳  میزان آبستنی ( دوره ۲۱ روزه ) در غرب کانادا  .

 قابل ذکر است که زمان تشخیص آبستنی در درصد آبستنی اثر گذاراست.  چنانچه آبستنی در روز ۲۸ بارداری با سونوگرافی تائید شود , درصد آبستنی بیشتر برآورد می شود ( سقط هم بیشتر خواهد بود چرا که برخی از سقط ها پس از این روز رخ می دهند ) ( در مقایسه با تشخیص آبستنی پس از روز ۴۲ ).

  تفسیر داده های تولید مثلی

محاسبه نرخ آبستنی , میزان فحلی و درصد ( میزان آبستنی ) تنها احتمال واقعی آبستنی و تلقیح را در یک گله تخمین می زنند. به دلیلی این که این پارامترها به طور نسبی ارایه می شوند، دامنه تغییرات در اطراف  یک عدد بسیار زیاد است. مثلاَ در گله ای ۱۰۰ راسی در یک دوره ۲۱ روزه که دارای ۴۰ گاو که مستعد آبستن شدن هستند , چنانچه ۶ گاو آبستن شوند نرخ آبستنی در این گله ۱۵ درصد است ولی احتمال آبستنی در این گله به احتمال زیاد بین  ۴ تا ۲۶ درصد متغیر است .

افزایش تعداد تلقیح و افزایش تعداد دوره های ۲۱ روزه دقت تخمین را افزایش می دهد .