عوامل موثر بر رفتار فحلی

عوامل موثر بر رفتار فحلی

عوامل گوناگونی از جمله عوامل محیطی ، وضعیت سلامت گاو ، وضعیت تغذیه ای و حضور گاوهای دیگر بر رفتار فحلی حیوان اثر می گذارد .

نوع بهاربند 

چنانچه وضعیت بهاربند به گونه ای باشد که گاوها با یکدیگر در تماس هستند، شانس پرش و ایستا فحلی بیشتر می شود . گاوهایی که در جایگاه های انفرادی یا تای استال هستند بایستی اجازه یابند تا این رفتار را در حضور جمعی دیگر گاوها بروز دهند .

چنانچه مدیریت گله به نحوی است که اجازه تقابل بین گاوها را نمی دهد، ناگزیر بایستی به علایم فرعی و ثانویه فحلی که کمتر هم قابل اعتمادند توجه کرد .

البته این موضوع صحیح نیست که فکر کنیم تعداد فحلی در بهاربندهای باز نسبت به جایگاه های باز ( فری استال ) بیشتر است چرا که تماس گاوها با یکدیگر بیشتر است . با این حال بایستی به دفعات گاوها را زیر نظر داشت .

سطح جایگا ه ها 

تا چه اندازه ای میزان لغزندگی سطح جایگا ه ها بر بروز فحلی اثر دارد؟ طی تحقیقات در کارولینای شمالی با بررسی گاوهای پرتولید، این گاوها هر ۸ ساعت و به مدت ۳۰ دقیقه بر روی مسیری بتونی و ۳۰ دقیقه بر روی جایگا های معمولی (کود حیوانی) مورد مشاهده قرار گرفتند . 

جدول ۱، تعداد پرش و مدت زمان ایستا فحلی را طی محدوده زمانی ۳۰ دقیقه نشان می دهد . طول مدت فحلی بر گاوهایی که بر روی سطوح معمولی پوشیده شده با کود طولانی تر بود .

رفتار پرش و ایستا فحلی تقریباً دو برابر بود ( بر روی سطوح پوشیده با کود در مقایسه با سطوح سیمانی و بتونی ) .

فعالیت سطح پوشیده با کود سطوح بتونی
مدت زمان فحلی ( ساعت )

پرش (کل موارد)

ایستا فحلی ( کل موارد )

۸/۱۳

۰/۷

۳/۶

۴/۹

۲/۳

۹/۲

میانگین فعالیت ها طی محدوده ۳۰ دقیقه ای مشاهده
پرش

ایستا فحلی

۳/۷

۳/۸

۵/۲

۷/۲

JDS : 1986-69 (2195 )

اثر وضعیت چرخه فحلی دیگر گاوها در تشخیص گاو فحل 

برای تعیین دلیل فحلی های خاموش یا بروز ضعیف رفتار فحلی به وضعیت کلی تولید مثلی گله توجه کنید و نسبت گاوهای غیر آبستن به آبستن را در هر گروه از گاوهاو تلیسه ها محاسبه کنید . گاوهای آبستن به احتمال بسیار کمی به روی گاوهای فحل پرش می کنند . بنابراین ، مدیران بایستی به گاوهای غیر آبستنی که تخمدان فعال دارند در تشخیص فحلی توجه کنند . در این زمینه سوالاتی مطرح می شود : رفتار دیگر گاوهای غیر آبستن چگونه است؟ آیا گاوهای یک گله دارای توانایی های متفاوتی در سواری گرفتن از دیگر گاوهای فحل هستند؟ آیا وضعیت چرخه تخمدانی (روز چرخه ) گاوها بر میزان علاقه آنها به گاوهای فحل موثر است ؟

در مطالعه ای بسیار کنترل شده در ایالت پنسیلوانیا ، گاوهای فحل با دیگر گاوها ( ۱۹ رأس گاو با تخمدان فعال ) به صورت یک به یک در جایگاه های انفرادی به مدت ۱۰ دقیقه مواجهه شدند . تعداد کل پرش های هریک از گاوها در روزهای ۱۰ ، ۱۵ ، روز فحلی و روز ۵ چرخه بعدی فحلی اندازه گیری شد. این گاوها در میزان فعالیت پرش خود متفاوت بودند به نحوی که گاوهایی که فحل بودند تمایل بیشتری به پریدن روی دیگر گاوهای فحل گله داشتند. مهمتر آن که تعداد پرش ها به طور معنی داری بر اساس روز چرخه فحلی متفاوت بود.

گاوهایی که در میانه چرخه فحل بودند ( روز ۱۰ و ۱۵ )، در روز ۵ چرخه بعدی فحلی به طور میانگین ۱ پرش یا حتی کمتر طی مدت زمان۱۰ دقیقه ای آزمایش داشتند . حتی برخی از این گاوها (که در میانه چرخه فحلی بودند) روی گاوهای فحل نیز پرش نکردند . هرچند که زمانی که این گاوها خودشان فحل بودند تعداد پرش این گاوها به طور میانگین ۵/۲ بار طی مدت زمان ۱۰ دقیقه بیشتر بود .

 

بنابراین ، گاوهایی که در میانه چرخه فحل خود هستند از لحاظ تشخیص فحلی دیگر گاوها ضعیف هستند. از آنجائیکه حدود ۶۰ ۵۰ درصد گاوها در میانه چرخه فحلی اند و سبب کاهش تشخیص موثر فحلی می شوند ، کارشناسان بایستی به گاوهای فحل یا نزدیک به فحلی توجه کنند . 

در برخی از گله ها ، تعدادی از گاوهای غیر آبستن ممکن است دچار فحلی خاموش شود . در گله های کوچک، بخش بیشتر گله ممکن است در زمان های مشخصی آبستن شوند و که سبب می شود وضعیت فحلی دیگر گاوهای غیر آبستن دچار مشکل شود. چراکه آن گاوها (آبستن ) تشخیص دهنده های ضعیفی در تشخیص فحلی هستند .

بنابراین هرچه تعداد گاوهای آبستن بیشتر شود، تعداد گاوهایی که بتوانند فحلی دیگر گاوها را تشخیص دهند، کمتر می شود . در گله هایی که در زمان های خاصی تعداد زیادی گاو آبستن می شوند ، شناسایی گاوهای فحل غیرآبستن مشکل تر می شود که به دلیل تعداد کمتر گاوهایی است که دارای چرخه فحلی فعال هستند. مشکل دیگر، استفاده از جایگاه های فری استال است که در این سیستم، گاوها بر اساس میزان تولید گروه بندی می شوند . به طور کلی، گروه هایی که تولید کمتری دارند گاوهای آبستن بیشتری دارنداما هنوز به دلیل تولید پائین می توان تعدادی گاو غیر آبستن که چرخه فحل دارند در این گروه پیدا کرد. در این شرایط بسیار سخت خواهد بود که گاوهای فحل را در این گروه ها که تعداد زیادی گاو آبستن دارند شناسایی کرد.

ادامه اثر نوع سطح بر بروز فحلی 

در مطالعه دیگری تائید شد که فعالیت پرش روی سطوح پوشیده شده با کود بیشتر از سطوح بتونی است . در مطالعه ای دیگر در دانشگاه پوردو تلیسه هایی که در جایگاه فری استال نگهداری می شدند و به مکانی پوشیده از کود دسترسی داشتند به مدت ۹۶ ساعت زیر نظر قرار گرفتند. مشاهده شد که ۷۰ درصد از فعالیت پرش در سطوح پوشیده از کود رخ داد. فعالیت کمتری در فضای خشک بین جایگاه ها ، در محدوده فری استال و در نزدیکی محل خوراک دهی مشاهده شد ( جدول ۲ ) .

سطوح بتونی یخ زده یا چرب شده اغلب مشکل رایج فری استال ها هست . سطوح بتونی بایستی شیار شیار و خراشیده شوند تا سطح مناسبی برای حرکت ایجاد کنند . حرکت دادن گاوها بر روی یک سطح پوشیده از کود یا از یک محل به محل دیگر سبب تحریک گاوها در بروز علایم فحلی می شود. 

پرش ها و ایستا فحلی
تعداد درصد از کل
سطح پوشیده با کود ۱۰۹۸ ۷۰
منطقه بین جایگا ه ها ۲۰۴ ۱۳
محل خوراک دهی ۱۰۸ ۷
محدوده فری استال ۹۴ ۶
فری استال ۵۵ ۴

                                         Agri practice 6 (9 ).1985.

نقش مشکلات پا در بروز علایم فحلی

گاوهایی که دچار زخم در پاها هستند و یا از لحاظ ساختاری اندام حرکتی ضعیفی دارند ، فعالیت پرش ضعیف تری دارند. این دسته از گاوها زمانی اجازه سواری به دیگر گاوها می دهند که فحل نباشند. چرا که خودداری از سواری دادن برای آنها بسیار دردناک است .

در مطالعه ای در انگلستان بر روی ۷۷۰ گاو نشان داد که وجود عوارض سم سبب افزایش روزها تا اولین تلقیح به میزان ۷ روز و افزایش روزهای باز به میزان ۱۱ روز شد( در مقایسه با دیگر گاوها که مشکلات پا و سم نداشتند ).

این افزایش در شاخص های تولید مثلی در مورد گاوهایی که بین روزهای ۷۰  ۳۶ پس از زایش دچار عوارض پا و سم شده بودند شدید تر بود . چرا که این محدوده زمانی اغلب همزمان با وقوع اولین فحلی است. در این گروه از گاوها، تعداد روزها تا اولین تلقیح ۱۷ و روزهای باز ۳۰ روز بود .

اثر تراکم گاوها بر بروز فحلی 

اطلاعات کافی که نشان دهد که چه تعداد گاو غیر آبستن و یا تعداد کل گاو به ازای هر بهاربند مطلوب است تا بروز فحلی به حداکثر برسد در دست نیست . البته به طور کلی ، تراکم بسیار زیاد گاو و حتی تراکم گاوها در سالن انتظار شیردوشی سبب سرکوب شدن علایم فحلی می شود( ایستا فحلی ) ، در این شرایط حتی گاوهایی که فحل نیستند هم ایستا فحلی از خود نشان می دهند . این در حالی است که در بسیاری از گاوداری ها ، تنها زمانی که گاوها از لحاظ فحلی مورد مشاهده قرار می گیرند که در محوطه انتظار پیش از شیردوشی هستند. در جایگاه های فری استال که تراکم گاو بسیار زیاد است، برخی از گاوها ایستاده و به دیگر گاوها اجازه پرش می دهند که دلیل آن فقط عدم فضای کافی برای فرار از سواری دادن است. 

همچنین در صورت تراکم زیاد گاو در جایگاه ها، شاهد افزایش موارد فحلی دروغین می باشیم که به دلیل تراکم زیاد علایم و وسایل تشخیص فحلی بر روی پشت گاوهاآسیب می بیند . 

اثر دما بر بروز فحلی

بر اساس تحقیقات در ویرجینا با افزایش دمای بیشینه (حداکثر) روزانه به ۲۳٫۸ درجه فعالیت پرش افزایش می یابد؛ ولی در دمای بالاتر از ۲۹٫۵، که بالاتر از دمای آسایش گاو است ، پرش کمتر اتفاق می افتد. براساس تحقیقات پوردو، گاوها در دمای سرد فعالیت پرش بیشتری نسبت به هوای گرم دارند . در هوای گرم، گاوها به سمت بروز علایم ثانویه فحلی پیش می روند ( مثل تمایل به مالیدن خود به دیگر گاوهاT لیس زدن دیگر گاوها و مالیدن چانه به پشت دیگر گاوها).

فحلی در چه ساعتی از روز بیشتر نمود دارد؟ 

آیا گاوها ترجیح می دهند که بر روی دیگر کارها در زمان خاصی از روز پرش کنند ؟ کارشناسان گاوداری ها عقیده دارند که بیشتر موارد پرش در اوایل صبح یا در ساعات آخر عصر رخ می دهد . 

در مطالعه ای در کانادا، فعالیت فحلی گاوها در جایگاه های فری استال با دوربین فیلم برداری مورد بررسی قرار گرفت ( به مدت ۲۴ ساعت ). نتایج این تحقیق نشان داد که تقریباً ۷۰ درصد از موارد پرش بین ساعات ۷ عصر تا ۷ صبح ( شکل ۲ ) رخ می دهد . بر این اساس بیشتر موارد فحلی در ساعاتی رخ می دهد که اغلب گاو در این ساعت در اثر فعالیت های روزانه مثل خوراک دهی ، شیر دوشی و تمیز کردن بهاربندها تحت استرس کمتری هستند . همچنین گاوها تمایل دارند که در ساعات خنک روز علایم فحلی ( پرش ) را نشان دهند . 

عوامل تغذیه ای موثر بر فحلی 

فعالیت پرش و دیگر فعالیت ها در گاوهایی که وزن بیشتری پس از زایش از دست می دهند، کاهش می یابد.از سوی دیگر در هر گله ای، گاوهایی وجود دارند که فحل نمی شوند (آنستروس ). دلایل این عدم وجود چرخه تخمدانی و فحلی ، وضعیت ضعیف بدنی، کم خونی، عفونت رحمی، کیست تخمدان و انگل می باشد . 

اثرات تعداد دفعات زایش ، روزهای شیردهی و تولید شیر بر بروز فحلی 

تعداد دفعات زایش ( شکم زایش ) به نظر می رسد که بر رفتارهای فحلی اثری ندارد . نظرات متنوعی در مورد اثر سطح تولید شیر و روزهای شیردهی بر بروز فحلی وجود دارد. به نظر می رسد که این عوامل نقش کمی بر شدت علایم فحلی دارند.